Jedno konto to dostęp do wszystkich kalkulatorów na stronie — wypróbuj 5 dni za darmo, bez karty.
Jednożyłowe w rurach lub listwach na ścianie, w ścianie lub w podłodze. Lepsza wymiana ciepła z otoczeniem niż w metodach A. Temp. odniesienia otoczenia: 30 °C.
Podaj moc w kW lub prąd w A, wybierz obwód jednofazowy albo trójfazowy i wpisz długość trasy. Kalkulator dobierze przekrój kabla z uwzględnieniem materiału Cu/Al, izolacji, sposobu ułożenia, temperatury i grupowania. W wynikach porównasz obciążalność prądową oraz spadek napięcia — sama moc nie wystarcza do jednoznacznego doboru przewodu.
Narzędzie dla projektantów instalacji elektrycznych, elektryków i inżynierów. Obsługuje 7 metod ułożenia przewodów (A1, A2, B1, B2, C, E, F), przewody miedziane i aluminiowe z izolacją PVC lub XLPE, obwody 1-fazowe i 3-fazowe. Wynik to dobrany przekrój z tabeli porównawczej trzech najbliższych przekrojów — z pełną informacją, który warunek jest decydujący. Wyniki można zapisywać do projektu.
Ustaw parametry instalacji: rodzaj obwodu (1-faz./3-faz.), materiał (Cu/Al), izolację (PVC/XLPE), sposób ułożenia (metoda A1–F) i liczbę żył obciążonych. Kalkulator automatycznie pobierze odpowiednie dane obciążalności z tabel N-SEP-E-002.
Podaj obciążenie: moc [kW] lub prąd [A], długość trasy [m], cos φ, temperaturę otoczenia i liczbę obwodów w wiązce. Kalkulator wyliczy współczynniki korekcyjne k₁ i k₂ i skoryguje obciążalność prądową. Wybierz źródło zasilania i przeznaczenie obwodu (oświetlenie/inne), aby ustalić limit spadku napięcia.
Odczytaj wynik: kalkulator wskaże minimalny przekrój spełniający wszystkie warunki. W tabeli porównawczej widać 3 najbliższe przekroje z ich obciążalnością, spadkiem napięcia i zapasem. Etykieta 'warunek decydujący' informuje, czy o doborze zdecydowała obciążalność prądowa czy spadek napięcia.
Na podstawie podanych parametrów program wyznacza komplet danych potrzebnych do zaprojektowania obwodu elektrycznego:
Obwód jednofazowy (230 V) lub trójfazowy (400 V). Wybór wpływa na obliczanie prądu z mocy i na wzór spadku napięcia. Obwody trójfazowe stosuje się przy mocach powyżej 3,7 kW (silniki, kuchenki elektryczne).
Miedź (Cu) — wyższa obciążalność prądowa i konduktywność, standard w instalacjach domowych. Aluminium (Al) — tańsze, lżejsze, ale wymaga większych przekrojów; stosowane w liniach zasilających od 16 mm² wzwyż. Norma N-SEP-E-002 podaje odrębne tabele obciążalności dla obu materiałów.
Metoda instalacji determinuje odprowadzanie ciepła i obciążalność prądową: A1/A2 — w rurach w ścianie (najsłabsze chłodzenie), B1/B2 — w korytach kablowych, C — bezpośrednio na ścianie, E — na drabinkach kablowych (dobre chłodzenie), F — na uchwytach (najlepsza obciążalność). Wybór metody może zmienić wymagany przekrój nawet o 1–2 stopnie.
Moc czynna odbiornika lub prąd obliczeniowy — wartości przeliczają się automatycznie z uwzględnieniem cos φ. Typowe moce: obwód gniazdkowy 16A ≈ 3,7 kW, kuchenka elektryczna ≈ 7 kW, pompa ciepła ≈ 4–8 kW. Dla grupy odbiorników zsumuj moce z uwzględnieniem współczynnika jednoczesności.
Długość trasy kablowej w jedną stronę. Wpływa na spadek napięcia — przy krótkich trasach (<15 m) o doborze decyduje obciążalność prądowa, przy długich (>30 m) coraz częściej spadek napięcia wymusza większy przekrój.
Stosunek mocy czynnej do pozornej. Domyślnie: 0,85. Im niższy cos φ, tym większy prąd przy tej samej mocy i grubszy wymagany przewód. Typowe wartości: grzałki = 1,0, LED = 0,95, klimatyzacja = 0,85, silniki = 0,80.
Temperatura otoczenia wpływa na współczynnik k₁: w temp. 40 °C obciążalność spada o ~13% (PVC) lub ~9% (XLPE). Liczba obwodów w wiązce wpływa na współczynnik k₂: 3 obwody w jednej rurze zmniejszają obciążalność o ~30%. Oba współczynniki mnożą obciążalność bazową z tabeli.
Określa dopuszczalny spadek napięcia: sieć publiczna + oświetlenie = 3%, sieć publiczna + inne = 5%, własne źródło + oświetlenie = 6%, własne źródło + inne = 8%. Przy długich trasach limit spadku napięcia często wymusza większy przekrój niż obciążalność prądowa.
Zawsze sprawdzaj oba warunki jednocześnie — obciążalność prądową i spadek napięcia. Przy krótkich obwodach domowych (do 20 m) decyduje obciążalność, ale przy dłuższych trasach (WLZ, obwody garażowe, oświetlenie terenu) spadek napięcia często wymusza przekrój o 1–2 stopnie większy. Współczynnik grupowania k₂ potrafi dramatycznie obniżyć obciążalność — 6 obwodów w jednej rurze to redukcja o ~43%. W takich przypadkach rozważ prowadzenie obwodów osobnymi trasami. Pamiętaj, że dobór przekroju to nie wszystko — musisz jeszcze dobrać odpowiedni zabezpieczenie nadprądowe spełniające warunek I_B ≤ I_n ≤ I_z. Nie stosuj Al poniżej 16 mm² — norma nie podaje obciążalności dla mniejszych przekrojów aluminiowych.
Przekrój dobiera się tak, aby spełniał jednocześnie trzy warunki wg N-SEP-E-002: obciążalność prądową długotrwałą (I_B ≤ I_z po korekcie współczynnikami k₁ i k₂), dopuszczalny spadek napięcia (ΔU% ≤ limit wg PN-HD 60364-5-52) oraz minimalny przekrój mechaniczny. Decyduje warunek najbardziej wymagający — kalkulator sprawdza wszystkie trzy naraz i wskazuje, który jest decydujący.
W typowych instalacjach mieszkaniowych przyjmuje się 1,5 mm² Cu dla obwodów oświetleniowych (zabezpieczenie 10 A) i 2,5 mm² Cu dla obwodów gniazd ogólnych (16 A). Obwody dedykowane, np. kuchenka elektryczna czy bojler, często wymagają 4–6 mm². To wartości orientacyjne — przy dłuższych trasach lub większych mocach przekrój należy przeliczyć pod spadek napięcia i obciążalność.
To współczynniki korygujące obciążalność prądową przewodu. k₁ uwzględnia temperaturę otoczenia odmienną od referencyjnej (30 °C w powietrzu, 20 °C w ziemi), a k₂ — wzajemne nagrzewanie się przewodów ułożonych w wiązce lub na wspólnej trasie. Skorygowana obciążalność to I_z = I_z(tab) × k₁ × k₂; im więcej obwodów obok siebie i im wyższa temperatura, tym mniejsza dopuszczalna obciążalność.
Miedź ma wyższą obciążalność i konduktywność, więc przy tym samym prądzie wystarcza mniejszy przekrój; jest standardem w instalacjach domowych. Aluminium jest tańsze i lżejsze, opłacalne dla większych przekrojów (≥ 16 mm²) w liniach zasilających (WLZ) i kablach przyłączeniowych. Dla tego samego prądu aluminium wymaga większego przekroju oraz odpowiednich zacisków.
Zależy od długości trasy. Przy krótkich obwodach zwykle decyduje obciążalność prądowa (powiązana z doborem zabezpieczenia), a przy długich liniach — warunek spadku napięcia, który wymusza większy przekrój niż wynikałoby z samego prądu. Dlatego oba kryteria trzeba sprawdzić jednocześnie; kalkulator wskazuje, który z nich jest decydujący.
Metody referencyjne wg PN-HD 60364-5-52 opisują sposób prowadzenia przewodu, który wpływa na odprowadzanie ciepła, a więc na obciążalność prądową: A1/A2 — w rurach w ścianie izolowanej, B1/B2 — w listwach i kanałach instalacyjnych, C — bezpośrednio na ścianie, E/F — na drabinkach i uchwytach w powietrzu, D — w ziemi. Ułożenie z lepszym chłodzeniem (E, F, w ziemi) pozwala na wyższą obciążalność tego samego przekroju.
Zwykle tak. Dla Cu/PVC i 2 żył obciążonych obciążalność Iz przewodu 2,5 mm² wynosi: A1 19,5 A, A2 18,5 A, B1 24 A, B2 23 A, C 27 A — każda ≥ 16 A, a I₂ = 1,45·16 = 23,2 A ≤ 1,45·Iz. Warunek pada dopiero po korekcie grupowania: w metodzie A1 przy 2 obwodach w jednej rurze Iz = 19,5·0,8 = 15,6 A < 16 A — wtedy potrzebne jest 4 mm² albo wyłącznik B13. W kalkulatorze wybierz „Zabezpieczenie In = 16 A” jako podstawę prądu, a w doborze zabezpieczeń policz Iz z metody ułożenia, liczby obwodów w wiązce i temperatury.
Dobór przekroju to jeden z kluczowych etapów projektowania instalacji elektrycznej. Przy kompletnym projekcie przydatne są również:
Szczegółowy poradnik krok po kroku: jak obliczyć prąd obciążenia, dobrać metodę ułożenia, uwzględnić współczynniki korekcyjne k₁ i k₂, sprawdzić spadek napięcia, porównać miedź z aluminium — z kompletnym przykładem obliczeniowym dla kuchenki 7 kW:
Dobór przekroju przewodu elektrycznego — poradnik krok po kroku wg N-SEP-E-002Projektujesz linię kablową? Wygeneruj automatycznie profil podłużny trasy i wyeksportuj do CAD-a.
Wklej współrzędne trasy — Altivo zrobi profil podłużny z rzędnymi, a eksport DXF wpina się prosto w AutoCAD. Bez instalacji, bez dongla, w przeglądarce.
